I. Konunun Takdimi

24 Haziran 2026 tarihli Resmi Gazete’de Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan “Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile kuyum ticaretinde şeffaflığı artıracak ve tüketici haklarını güvence altına alacak çok önemli bir adım atıldı. Son dönemde laboratuvar ortamında üretilen taşların pazar payının büyümesiyle birlikte, tüketicinin aldatılmasını önlemek ve doğal taş üreticilerini haksız rekabetten korumak adına sektöre yeni ve sıkı yükümlülükler getirildi.

Yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğinin Resmi Gazete’de yayımlanan yasal metni şu şekildedir:

Ticaret Bakanlığından:

Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

MADDE 1- 14/4/2021 tarihli ve 31454 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 11 inci maddesinin ikinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

“e) Laboratuvar ortamında üretilen veya insan müdahalesiyle oluşturulan kıymetli taş ürünlerini “sentetik”, “laboratuvar üretimi”, “yapay üretim” veya Bakanlıkça uygun görülen benzer ibarelerden en az birine etiket, ürün sertifikası, fatura, internet sayfası, reklam ve tanıtım materyallerinde tüketicinin kolaylıkla görebileceği şekilde açıkça yer vermeksizin satışa sunamaz. Bu ürünler ile doğal kıymetli taşları tüketiciyi yanıltmayacak şekilde vitrinlerde ve satış alanlarında ayrı bölümlerde, internet ortamında ayrı kategorilerde satışa sunar.”

II. Düzenlemenin Temel Sebepleri

Doğal taşlar ile laboratuvar ortamında üretilen sentetik taşlar arasında çok ciddi bir fiyat farkı bulunmaktadır. Düzenleme, tüketicinin doğal bir taş satın aldığını düşünerek yüksek bedeller ödemesini ve mağdur olmasını engellemeyi hedefleyerek tüketiciyi Korumakta ve yanıltılmasını önlemektedir.

Kuyumculuk sektörünün temel direği olan “güven” unsurunun korunması için ürünlerin üretim yöntemlerinin (sentetik, laboratuvar üretimi vb.) açıkça belirtilmesi gerekliliği ile sektördeki güven ve şeffaflık tesis edilmeye çalışılmıştır.

ABD ve Avrupa Birliği gibi pazarlarda halihazırda uygulanan “lab-grown diamond” (laboratuvar üretimi elmas) benzeri zorunlu ibare standartları, bu yönetmelikle birlikte Türkiye’deki mevzuata da kazandırılarak uluslararası standartlara uyum sağlanmıştır.

Üretim maliyetleri çok daha düşük olan sentetik taşların, “doğal taş” gibi pazarlanarak doğal taş satıcıları aleyhine haksız bir fiyat avantajı ve rekabet yaratmasının önüne geçilerek haksız rekabetin engellenmesi amaçlanmıştır.

III. Düzenlemenin Tüketici Açısından Doğuracağı Etkiler

Tüketiciler; etiket, fatura, ürün sertifikası ve internet sitelerinde “sentetik” veya “laboratuvar üretimi” gibi ibareleri net bir şekilde görerek ne satın aldıklarını tam olarak bileceklerdir.

Özellikle denetimi ve ayrımı fiziki mağazalara göre daha zor olan e-ticaret sitelerinde, sentetik ürünlerin “doğal taş” adı altında satılması engellenerek internet alışverişlerinde güvenlik sağlanacaktıri

Tüketici, sentetik taşın daha ekonomik bir alternatif olduğunun bilincinde olarak bütçesine göre rahatça doğru fiyat karşılaştırması yapabilecektir.

IV. Düzenlemenin Piyasa ve Sektör Açısından Doğuracağı Etkiler

Kuyumcular artık mağaza vitrinlerinde ve satış alanlarında bu iki ürün grubunu ayrı bölümlerde sergilemek, internet sitelerinde ise tamamen ayrı kategoriler altında satışa sunmak zorundadır. Bu durum işletmeler için yeni bir yükümlülük (fiziki ve dijital ayrıştırma) getirmektedir.

Doğal taş satıcıları, yapay taşların yanıltıcı pazarlama stratejileriyle yarattığı pazar baskısından ve haksız rekabetten korunmuş olacaktır.

Kısa vadede yeni etiketler, sertifikalar ve vitrin/web sitesi düzenlemeleri kuyumcular için ek bir maliyet yaratsa da, uzun vadede bu durum sektöre olan genel güveni ve ticari hacmi büyütecektir.

Sentetik taşların uygun fiyatlı yapısının net bir şekilde konumlandırılması, orta gelir grubundaki tüketiciler için erişilebilir yeni bir pazar segmenti yaratacak ve sektördeki ürün çeşitliliğini artıracaktır.

V. Sonuç

Bu düzenleme, tüketici mevzuatındaki “aldatıcı ticari uygulama” riskini minimuma indirmektedir. Taşların kökeninin netleşmesi, hem yerel pazarda adil rekabeti ve tüketici haklarını güvenceye alacak hem de Türkiye kuyumculuk sektörünün uluslararası normlara uyum sağlayarak ihracat ve yabancı yatırım potansiyelini güçlendirecektir.