Avrupa Parlamentosu ve Konsey, 15 Haziran 2026 itibarıyla 261/2004 sayılı AB Yolcu Hakları Tüzüğü’nün revizyonu konusunda siyasi anlaşmaya vardı. Yeni düzenleme yolcu haklarını güçlendirmeyi hedefliyor.

I. GİRİŞ

Hava yolu yolcu haklarını yirmi yılı aşkın süredir düzenleyen mevcut 261/2004 Sayılı Tüzük, zaman içinde havacılık sektörünün dinamik değişimi karşısında yetersiz kalmış ve yapısal gri alanlar barındırmaya başlamıştı. Özellikle “olağanüstü hal” kavramının ucu açık yorumlanması ve havayollarının biletleme süreçlerindeki gizli ücret politikaları, yolcular ile taşıyıcılar arasında bitmek bilmeyen hukuki uyuşmazlıklara yol açıyordu.

Avrupa Parlamentosu (AP) müzakerecilerinin, yolcu haklarını koruma standartlarını zayıflatmaya yönelik her türlü girişime kararlılıkla direnmesi sayesinde varılan bu yeni siyasi anlaşma, havacılık hukukunda modern, şeffaf ve tüketici odaklı bir dönemi başlatmaktadır. Yeni kurallar, hem yolcuların hak arama özgürlüğünü güvence altına almakta hem de havayolu şirketleri için tüm AB üye devletlerinde tutarlı, öngörülebilir ve tek tipleştirilmiş bir uygulama zemini yaratmaktadır.

II. ANLAŞMANIN YOLCU HAKLARI KONUSUNDA GETİRDİĞİ YENİLİKLER

Bu tarihi anlaşma, mevcut standart koruma düzeyini muhafaza etmekle kalmayıp, yolcular lehine çok daha katı ve genişletilmiş haklar tanımlamaktadır:

A. Tazminat Hakları, Mesafe Eşikleri ve Yeni Süre Sınırları

Yolcuların iptal, uçağa kabul edilmeme (denied boarding) veya 3 saatten fazla gecikme durumunda sahip oldukları maktu tazminat hakları korunmuş ve süreklilik sağlanmıştır. Tazminat miktarları uçuş mesafesine göre şu şekilde kesinleştirilmiştir:

1.500 km’ye kadar olan yolculuklar için: 250 €
1.500 km ile 3.500 km arası olan yolculuklar için: 400 €
3.500 km’den uzun olan tüm yolculuklar için: 600 €

Tazminat İndirimi İstisnası: Havayolu şirketleri, seyahat aksaklığı sonrasında yolculara nihai varış noktalarına ulaşmaları için yeni bir güzergah (yeniden yönlendirme) teklif ederse ve varış noktasındaki toplam gecikme 4 saati aşmazsa, en uzun yolculuklar için ödeyecekleri tazminat miktarını %50 oranında azaltma imkanına sahip olacaklardır.

Tazminat Süreçleri: Yolcuların aksaklık sonrası tazminat talebinde bulunmak için 9 ayları olacak; havayolu şirketleri ise bu talebi aldıktan sonra en geç 30 gün içinde tazminatı ödemek veya haklı gerekçelerini sunarak reddetmek zorunda kalacaktır.

B. Proaktif Bilgilendirme ve “AB Yolcu Hakları” Etiketi

Müzakerelerdeki en büyük yeniliklerden biri havayollarına getirilen proaktif bildirim zorunluluğudur. Havayolları, yaşanan bir aksaklık durumunda yolcuları hakları ve tazminat talep prosedürleri konusunda 96 saat içinde proaktif olarak bilgilendirmek zorundadır. Seyahat aksaklığından sonraki 4 gün içinde ise tazminat talebine ilişkin net talimatlar yolcuya elektronik olarak iletilecektir. Yolcuların bu bilgilere ulaşması için bir kullanıcı hesabı açması veya özel bir uygulama indirmesi gerekmeyecektir. Ayrıca şeffaflığı artırmak adına uçuşlarda “AB Yolcu Hakları” etiketi gösterilecektir. Tüzüğün kapsamı ise değişmemiştir; AB’den kalkan tüm uçuşlar ile AB havayolları tarafından işletilen AB varışlı uçuşlar koruma altındadır.

C. “Olağanüstü Durumlar” İçin Kesin ve Açık Liste

Havayollarının tazminat ödemekten kaçınmak için sığındığı “kontrol dışı olaylar” yasal olarak sınırlandırılmıştır. Yeni düzenleme, üye devletlerin kuralları farklı yorumlamasını engellemek adına net bir “Olağanüstü Durumlar Listesi” içerecektir. Bu listede yalnızca doğal afetler, savaş, aşırı hava koşulları, kural tanımaz (unruly) yolcular, havaalanı/hava seyrüsefer veya yer hizmetleri sağlayıcılarının grevleri gibi harici olaylar olağanüstü hal sayılabilecektir.

D. Geliştirilmiş Özen ve Bakım Yükümlülüğü

Gecikme veya iptal her ne sebeple (olağanüstü durumlar dahil) kaynaklanırsa kaynaklansın, havayollarının mahsur kalan yolculara yönelik özen gösterme borcu katı kurallara bağlanmıştır. Havayolu işletmecileri yolculara:

Her iki saatte bir içecek ve ikram,
Her üç saatte bir yemek,
Uzun gecikmelerde gerekirse en fazla 3 gece konaklama ve otel transferi sağlamakla yükümlü kılınmıştır.

E. Fiyat Şeffaflığı ve El Bagajı Hakları

Havayolları, aracı kurumlar ve arama motorları, rezervasyon sürecinin en başında fiyatları el bagajı dahil olacak şekilde göstermek zorundadır. Yolcuların ek ücret ödemeksizin küçük bir çanta veya sırt çantası gibi kişisel bir eşyayı kabine alma hakkı yasal güvenceye kavuşturulmuştur. Havayolları kendi fiyatlandırma yapılarını belirlemekte özgür kalmaya devam edecek, el bagajsız seyahat etmeyi gönüllü seçen yolculara daha ucuz biletler sunabilecektir.

F. “No-Show” (Dönüş Uçuşlarında Rezervasyon İptali) Yasağı

Havacılık sektöründe yolcuları en çok mağdur eden uygulamalardan biri olan “uçağa gelmeme” (no-show) politikası dönüş uçuşları için tamamen yasaklanmıştır. Gidiş uçuşunu gerçekleştirmeyen veya kaçıran bir yolcunun dönüş uçuşuna binmesi engellenemeyecek ve havayolları dönüş uçuşuna izin vermek karşılığında yolculardan ekstra bir ücret talep edemeyecektir.

G. Hasas Yolcuların ve Ailelerin Korunması

Havalimanı yer hizmetlerinin kusuru nedeniyle (zamanında kapıya ulaştırılamama vb.) uçuşunu kaçıran Engelli ve Hareket Kabiliyeti Kısıtlı Yolcular (PRM) yolcular; tazminat, güzergah değişikliği ve tam yardım alma hakkına sahip olacak, temel hareket ekipmanları daha sıkı korunacaktır.

14 yaşından küçük çocuklara eşlik eden refakatçiler, engelli/hareket kabiliyeti kısıtlı yolcular ve hamile kadınlar için ek ücret alınmaksızın yan yana (bitişik) koltuk tahsisi zorunlu hale getirilmiştir. Ailelerin oturma düzeninde ayrılması engellenmiştir.

H. İsim Hatalarının Düzeltilmesi, Hesap/Uygulama Zorunluluğu Olmadan Dijital Biniş Kartı ve Evde Basılan Bilet Güvencesi

Yolculardan artık bilet üzerindeki isim yazım hatalarını düzeltmek veya check-in sonrasında biniş kartının basılı versiyonunu havalimanında almak için ek ücret alınması yasaklanmıştır. Yolcular, kullanıcı hesabı veya özel uygulama zorunluluğu olmaksızın dijital biniş kartı alma hakkına sahiptir ve kendi bastırdıkları fiziki biniş kartını kullandıkları gerekçesiyle uçağa kabul edilmemeleri durumu ortadan kaldırılmıştır.

III. SONRAKİ ADIMLAR VE KURALLARIN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞİ

AB olağan yasama usulünün en kritik aşaması olan Üçüncü Okuma Prosedürü kapsamında; Uzlaşma Komitesi’nde (Conciliation Committee) varılan bu geçici (siyasi) anlaşmanın önümüzdeki altı hafta içinde hem Avrupa Parlamentosu hem de AB Konseyi tarafından resmi olarak onaylanması gerekmektedir. İhtiyaç halinde bu süre yasal olarak iki hafta daha uzatılabilmektedir.

Siyasi olarak üzerinde mutabık kalınan metin, oylama öncesinde AB’nin tüm resmi dillerine aslına sadık kalınarak çevrilecek ve yasal-dilsel revizyondan (legal-linguistic revision) geçirilecektir. Bu teknik sürecin tamamlanmasının ardından, iki kurum ortak metin üzerinde kendi iç işleyişlerinde ayrı ayrı resmi oylama gerçekleştirecektir.

Avrupa Parlamentosu, yasal-dilsel kontrolleri tamamlanacak olan bu tarihi anlaşmayı Temmuz ayındaki genel kurul toplantısında oylamayı planlamaktadır.

Hem Parlamento hem de Konsey tarafından resmen kabul edilen revize tüzük, Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde (Official Journal of the European Union) yayımlanacaktır.

Gözden geçirilmiş yeni kurallar, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten 12 ay sonra tüm AB üye devletlerinde doğrudan ve eş zamanlı olarak yürürlüğe girecektir. Bu 12 aylık geçiş süreci; havayolu şirketlerinin, bilet satış aracı kurumlarının ve seyahat arama portallarının teknik altyapılarını, fiyatlandırma ekranlarını, no-show/biniş kartı politikalarını ve operasyonel kriz yönetimi prosedürlerini yeni kurallarla tam uyumlu hale getirmeleri amacıyla yasa koyucu tarafından zorunlu öngörülmüştür.

Kaynak: “Commission welcomes landmark agreement on revised air passenger rights”, Press release, Jun 15, 2026, Brussels (Erişim Tarihi: 16 Haziran 2026).

“Deal on air passenger rights: MEPs secure improved traveller protection”, Press Releases, Transport and Tourism, Jun 15, 2026 (Erişim Tarihi: 16 Haziran 2026).

Proposal for a revision of EU Regulation (EU) No 261/2004